"Seyahat Özgürlüğü" Temel Bir İnsan Hakkıdır

Seyahat özgürlüğü, tüm yurttaşların yurt içinde ve dışında eğitim, sağlık, gezi, turizm, dini ziyaretler ve diğer çeşitli nedenlerle kullandıkları vazgeçilemez ve engellenemez bir temel insan hakkıdır.

Bu evrensel hak dünyada bildirgeler ve sözleşmelerle, Türkiye’de ise Anayasa ile güvence altına alınmıştır.

1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 13. Maddesi’nin 2. fıkrası şöyle der:

  1. Herkesin bir devletin toprakları üzerinde serbestçe dolaşma ve oturma hakkı vardır. 
  2. Herkes , kendi ülkesi de dahil olmak üzere, herhangi bir ülkeden ayrılmak ve ülkesine yeniden dönmek hakkına sahiptir.

1966 tarihli Uluslararası Sivil ve Siyasal Haklar Sözleşmesi’nin 12. Maddesinin 2. Fıkrası da diyor ki: “Herkes, kendi ülkesi de dâhil, istediği ülkeyi terk edebilir”.

Bu iki önemli evrensel belgeyle seyahat özgürlüğünü temel bir “insan hakkı” olarak kabul ediliyor ve yasal garanti altına alıyor. Peki Türkiye’de seyahat özgürlüğü nasıl tanımlanıyor ve ne gibi yasal güvenceler bulunuyor?

Türkiye’de seyahat özgürlüğü 1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile güvence altına alınıyor. Anayasanın “Yerleşme ve seyahat hürriyeti” başlıklı 23. Maddesi, “Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir” diyordu. Bu madde 12 Eylül 2010 tarihinde yapılan referandumla değiştirildi ve “yerleşme ve seyahat hürriyeti”  şu şekilde tanımlandı: 

Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir. Yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak;
Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek;
Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.

Seyahat-Ozgurlugu

Türkiye’de vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle ve hakim kararına bağlı olarak sınırlandırabilir. Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.

Yani kısacası “seyahat özgürlüğü” sadece suç soruşturması ve kovuşturması nedeniyle hakim tarafından sınırlandırılabilir. Bunun dışında sınırlandırılamaz.

Türkiye’deki seyahat özgürlüğü konusunda sizin düşünce ve deneyimleriniz nelerdir?

One thought on “"Seyahat Özgürlüğü" Temel Bir İnsan Hakkıdır”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s