Otostop-Yapma

Alternatif Yolculuk Yöntemi: Otostop – 1. Bölüm

Otostop denince ilk akla gelen nedir? Bol renkli kıyafetlerinin içinde, yirmili yaşlarında iki genç, sırtlarında çantalarıyla yol kenarında beklemektedir. Yardımsever bir sürücü yol kenarında durur ve onları gidecekleri noktaya bırakmak üzere aracına alır. Varılacak noktaya gelindiğinde gençler teşekkür ederek araçtan inerler. Birçok kişi de bu son derece tehlikeli eylemin neden ve nasıl yapıldığına bir türlü anlam veremez.

A noktasından B noktasına Yer Değiştirme

İşin özünde “A noktasından B noktasına bedava yer değiştirme” gibi algılanabilecek otostopun esasen bunun ötesinde ender bilinen ve üzerinde az düşünülen birçok boyutu vardır. Bir otostopçunun temel motivasyon kaynaklarını dört ana başlık altında inceleyebiliriz. Bunların ilki hiç şüphesiz ücretsiz seyahat edebilme isteğidir. Kişisel macera ruhu, yolda karşılaşılan insanlarla yapılan sosyal paylaşımlar ve ekolojik düşünce yapısı sayesinde gelişen çevreye duyarlılık aslında otostopun dayandığı diğer temel ayakları oluşturur.

Lofoten Adalari_Norvec
Engin Kaban, Lofoten Adalari, Norveç

Otostopun kısa tarihi

Günümüzden yaklaşık 100 yıl önce ilk araçların trafikte yer bulmasıyla birlikte doğal olarak başlayan otostop kavramı zamanla gelişti. 60’lı yıllar itibariyle daha fazla gencin kendini yollarda bulması, keşfetme, bağımsızlık ve macera tutkularının artması sebebiyle otostop kültürü dünyanın birçok köşesine yavaş yavaş yayılmaya başladı. Zamanla bu akım sadece gençlerin kullandığı bir yöntem olmaktan çıktı ve daha geniş kitlelere yayıldı. İnsanlar köyünden en yakın kasabaya giderken diğer araçlardan yardım ister oldular. Her gün işine yol kenarından durdurduğu arabayla giden insanlar belirdi. Otostop sadece ücretsiz seyahat imkanı sunan bir teknik olmaktan çıkıp bir sosyal paylaşım platformu olmaya başladı.

Günümüzün yaşam koşulları ve imkanlarıyla otostop algısı ve tekniklerinde de hiç şüphesiz bazı değişimler gözleniyor. İnsanların birbirine olan güveni azalıyor, kişiler daha bireysel yaşıyor, daha az paylaşıyor. Bazı coğrafyalarda paranoyaklık seviyesine ulaşan, yerli ya da yersiz, korkular sebebiyle gerilemeler oluyor. Diğer taraftan insanlardaki keşfetme arzusu, heyecan tutkusu asla dinmedi. Daha da fazla insan yollara düşer oldu. İnternetin de sunduğu imkanlar sayesinde çeşitli teknikler gelişti, sanal gruplar üzerinden iletişim imkanları sunuldu; sürücüler ve otostopçuları birleştiren siteler işlevsellik kazandı. GPS, cep bilgisayarları, akıllı telefonlar gibi ürünler sayesinde “teknik otostop” gelişmeye başladı. Her ne kadar yöntemler ve algılar kısmen farklılığa uğrasa da yollardaki insanlar için otostop bir yaşam biçimi olarak kalmaya devam etti.

Engin Kaban, Kiruna, Isveç
Engin Kaban, Kiruna, Isveç
Otostop Ekonomiktir

Otostop ekonomiktir çünkü bir yerden bir yere gitmek için cebinizden ya çok az para çıkar ya da hiç çıkmaz. Böylece bütçesi yeterli olmayan insanlara da hareket imkanı sunan yegane bir yöntem olarak göze çarpar. Aynı zamanda bazı ülkelerde gelenek olan sürücüye bir miktar para ödeme sayesinde sürücü için de ufak da olsa bir gelir kaynağı olabilir. Ya da yol masraflarının paylaşıldığı organize araç paylaşım oluşumları sayesinde her iki taraf için ekonomik seyahat mümkün olur.

Otostopçu Maceraperesttir

Otostop yapan kişinin hiç şüphesiz maceraperest bir yönü vardır. Sınırları ve tanımı net belli olmayan, ne kadar süreceğini kimi zaman kestiremeyeceği, kişiyi bambaşka ortamlara sokabilecek bir döngünün içine girme eylemidir aynı zamanda. Standart, klişe yaşam şeklinden bir kaçış, bir farklılık isteği olarak da algılanabilir kimi zaman. Bazı durumlarda net olarak nereye gittiğini bilmeden bile yola çıkabilir kişi. Yolda duran araç, uzun yola çıkmış tır sürücüsü nereye gidiyorsa oraya gider sırf heyecan yaşamak için. Yolda tanışılan insanlar, gidilen, veya bazen de gidilemeyen, yerlere dair nice hikayeler çıkar. Yolculuk sürprizlerle dolu eğlenceli bir aktivite haline gelir. Esasen sürücüler de bu maceranın içine bir noktasından dahil olmuş olurlar.

Utrecht_Hollanda
Utrecht, Hollanda
Otostop Sosyalleştirir

Şehirlerarası bir otobüse bindiğinizde ne kadar sosyalleşebilirsiniz? En fazla otobüsün muaviniyle iki kelime konuşursunuz, yanınızda oturan kişiyle, çoğu zaman on dakikayı geçmeyecek kısa bir iletişiminiz olur ve sonrasında ya kitabınızı okur, müziğinizi dinler ya da uyursunuz. Bir de otostopla bir araca bindiğinizi düşünün. Sizi yanınıza alan kişinin temel motivasyon kaynaklarından bir tanesi zaten sosyalleşme isteğidir. Belki onlarca saat yolda tek başına yolculuk yapmakta olan bir kamyon şoförüdür. Belki de toplantılar için şehirden şehire koşturmak zorunda olan bir iş insanı. Yol kenarında araçlarına binmek isteyen şahıslar bu sürücüler için son derece farklıdır ve merak uyandırır. Otostopçu, anlatacak çok hikayesi olan bir maceraperesttir onların gözünde. Araca bindiği andan itibaren yaşamı, okulu, işi gücü, nereye ve neden gittiğine dair birçok soruya maruz kalır. Diğer taraftan sürücü de belki otostopçu için o güne kadar karşılaşmadığı bir etnik kökenden, bir meslek grubundan, apayrı inanışlara sahip bir karakter olabilir. Sohbetin gelebileceği noktaları varın siz düşünün.

Otostop Ekolojiktir

Ekolojik bakış açısından otostopun önemi ise kesinlikle vazgeçilemez düzeydedir. Olayı en basit haliyle ele alalım. İçine 5 kişi alabilen bir araç tek sürücüsüyle bir noktaya seyahat etmekteyken, aynı yönde gidecek başka insanların da farklı arabaların içinde yolculuk etmesi, çevreye verilen zararın katlanması anlamına gelir. Kesinlikle yenilenebilir olmayan enerji kaynaklarını kullanan günümüz karayolu araçlarının her hareketi bu kaynakları tükettiği gibi aynı zamanda çıkardıkları zararlı gazlarla çevre kirliliğine neden oluyor. Buna ek olarak fazla sayıda aracın trafiği çekilmez hale getirmesi, gürültü kirliliği gibi sonuçlar da cabası. Üstelik herkesin bireysel olarak en az bir araba sahip olma dürtüsü global anlamda bakıldığında inanılmaz seviyelerde bir üretime ve de tüketime yol açmaktadır. Bir sürücü olarak 1-2 yolcuyu arabaya almak küçük ölçekte çok büyük bir ekolojik fayda sağlamıyor olabilir ancak bu konuya ne kadar çok insan daha geniş vizyonla bakabilirse sağlanan temel fayda da bir o kadar artacaktır.

Çok kısa ve öz bir slogan vardır:

Otostopçu ol, Otostopçu al!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s