Tacın Gizemli Şehri: Amasya

Bu şehri görmediyseniz, en güzelini henüz görmediniz demektir. Gecenin karanlığında parlayan bir şehir gibidir Amasya. Amasya’ya ilk ayak bastığım andan itibaren etrafımdaki çeşitliliği ve renkliliği fark etmem içimde bu şehre karşı bir anda yakınlık hissetmeme sebep oldu.  Herşana Dağı’nın eteklerine kurulmuş olan Amasya’yı Yeşilırmak tam ortadan ikiye bölerek akıyor.  Nehrin getirmiş olduğu güzel ve serin bir esinti ile şehri gezmek için yola koyuluyorum.

Amasya’nın her köşesinden doğal güzellik, tarih ve efsaneler fışkırıyor. Herşana Dağı yamaçlarında antik dönemden kalma kaya mezarları gözüme çarpıyor. Şehrin her köşesinde Beylikler, Selçuklu ve Osmanlı zamanından kalma eserler, nehrin her iki yanına kurulmuş eski Türk mimarisi evlerinin güzellikleri görülmeye değer. Ünlü coğrafyacı Strabon’un da doğum yeri Amasya.

Osmanlı sultanlarının birçoğunun şehzadelik dönemlerini yaşadığı,  Osmanlı’yı Cumhuriyete taşıyan değerlerin yetiştiği, Kurtuluş savaşında Milli İradenin oluştuğu, Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde yeniden yapılanma kararlarının alındığı, Cumhuriyete giden yolun en önemli kilometre taşı ve yazılı belgesi niteliğindeki Amasya Tamimi’nin yayınlandığı güzide bir şehrimizdir Amasya.

Birçok efsanelere de ev sahipliği yapan şehir,  Ferhat ile Şirin’in, Güzelce Kız’ın, İğneci Baba gibi halk arasında yaşayan dilden dile anlatıla gelen efsanelerin beşiğidir.

Amasya-Karadeniz by mezitli @flickr

Amasya, Karadeniz Bölgesinin orta bölümünde yer alan Yeşilırmak Vadisinde, antik ipek yolu kervanlarının ve Orta Asya göç yollarının üzerindedir. 7500 yıllık tarih ve kültür birikimine sahip bir yerleşim yeridir.

Hitit, Frig, Kimmer, İskit, Helenistik, Roma, Bizans, Danişmend, Selçuklu, İlhanlı ve Osmanlı kültürlerine ev sahipliği yapan Amasya ve çevresi açık hava müzesi görünümündedir. Bu hali ile Amasya önemli bir kültür merkezidir.

Roma İmparatoru Septimius Severus (M.S. 193-211) dönemine ait bir Amasya sikkesi üzerinde yer alan ERMHC KTICAC THN POLIN yazıtından hareketle Hermes’in Amasya kentinin kurucu tanrısı olduğu kabul edilmektedir.

Amasya adının tarihçesine gelecek olursak; Hitit belgelerine göre Amasya’nın bilinen ilk adının Hakmiş olduğu sanılmaktadır. Bu ismin Perslerin Amasya’yı fethine kadar kullanıldığı bilinmektedir.

Amasya’nın Mitridates Krallığı Dönemi’ndeki adı “Amasseia” dır. Özellikle M.Ö. II. yüzyıldan itibaren darp edilen Amasya şehir sikkelerinde AMASSEİA ibaresi açıkça görülmektedir. Zaten coğrafyacı Strabon da Amasya için Amaseia sözcüğünü kullanmaktadır.

Amasya-Karadeniz
Amasya-Karadeniz

Amasya’ya geldiğinizde muhakkak görmenizi tavsiye edeceğim yerler arasında;

Borabay Gölü: Amasya’ya 65 km uzaklıkta olan Borabay Gölü,  doğal set gölü özelliği taşımaktadır. Gölde kayıklarla tur atabilir, mesire alanlarında yeşilin tadına varabilir, çadırınızı kurup, gece ormanlık içinde serin ve derin bir uykuya dalabilirsiniz. Yeşil ve mavinin iç içe olduğu Borabay Gölü’nde şehrin stresinden kurtulup huzur bulacaksınız.

Yalıboyu Evleri: Harşena Dağı’nın eteklerinde, Yeşilırmak kıyısı boyunca uzanan Yalıboyu evleri,  beyaz duvarlarıyla, inci bir gerdanlık gibi sarıyor Amasya’yı âdeta.  Tarihî Yalıboyu evlerinin sıralandığı Hazeranlar Sokağı’na girdiğiniz anda nereden geldiğinizi unutup Amasya’nın tarihî derinliğine adım attığınızı hissedeceksiniz. Evlerin arasında dolaşırken bir yanınız ahşabın kokusunu hisseder ve Osmanlı geleneklerinin derinliğini duyumsar, bir yanınız da ilkçağ döneminin mistik atmosferinde gezintiye çıkar.

Amasya Müzesi: 1925 yılında kurulan müze, önceleri az sayıdaki mevcut arkeolojik eserlerin sergilenmesi için açılmış. Sergilenecek eserlerin çoğalmasıyla, 1977 yılında bugünkü binasına taşınan müze, 1980 yılında hizmete girmiştir.

Amasya-Karadeniz
Amasya-Karadeniz by mezitli @flickr

Harşena Kalesi: Harşena Dağı üzerine kurulu olan diğer bir ismi ile Amasya Kalesi, Pontuslular’dan Romalılar’a, Romalılar’dan Selçuklu ve Osmanlı İmparatorluklarına kadar pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Bu nedenle bölgeye hâkim olan sayısız milletin kaledeki izlerine bizzat görmek mümkün.

Semaver: Yeşilırmak’ın bereket getirdiği topraklarda bağlar ve bahçeler çok.  Amasyalı çiftçi bu bereketli toprakları işlerken bir ağacın gölgesinde soluklanıp çayını yudumlamak ister. Bu nedenle Amasya’da kolayca taşınabilen teneke semaver yapımı gelişmiştir. Bu semaverin çayı mutlaka yudumlanmalıdır.

Şehzadeler yolu düzenlenirken yakın tarihimizin en önemli belgelerinden olan Amasya genelgesi de unutulmamış. Gezi yolunun ortasındaki küçük meydanda Atatürk’ün genelgesinden alıntılar konulmuştur.

Amasya bir çok farklı tarihe tanıklık etmesi, kültürü, halkının samimi ve misafirperver olması nedeni ile görülmesi gereken yerler arasındadır.

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s