Gölge Oyunu: Wayang Kulit

Endonezya’nın muhteşem el işçiliklerini, mistik müziklerini ve geleneklerini yansıtan en güzel örneklerinden biri kukla şovlarıdır. Kutsal olarak da kabul edilen gölge oyunları, Endonezyalılar için ahlaki ve kültürel olarak büyük önem taşır. Bu görsel şölene tanıklık edebileceğiniz en iyi yerler Doğu Java’daki Jogjakarta şehri ya da Bali adasıdır.

2.Gölge oyunu, sahne genel.
Gölge Oyunu Sahnesi

Oyunun tasarımı sahnenin önünde gölge oyununu izleyen seyirciler, sahnenin arkasında hikaye anlatıcısı da olan kuklacı, onun arkasında Gamelan topluluğu ve beraberinde koro şeklindedir.

Gölge Oyunu, Müzisyenler, Endonezya
Gölge Oyunu, Müzisyenler, Endonezya

Jogjakarta’daki golge kuklasi gosterisinden kisa bir kesit

 10. yüzyıldan beri gösterimde olan bu şovlarda genelde Ramayana ve Mahabharata gibi ünlü Hint destanları konu edilir. Bufalo derisine işlenerek yapılan kuklalar, değişik karakterleri ve inanılmaz el işçilikleri ile büyüleyicidir. Oyun sırasında iyi ve soylu karakterler sahnenin sağ tarafında, kötü karakterler sol tarafta yer alır.

Gölge Oyunu, Kötü Karakterler
Gölge Oyunu, Kötü Karakterler

Hikaye anlatımı da eski Java veya Bali dilindedir. Endonezya’da diller kast sınıfına göre çeşitleniyor. Gölge oyunları en yüksek kastın dilinde, yani krallara, soylulara ve rahiplere ait olan dilde anlatılıyor. On gruba ayrılan bu dilin, bugün yalnızca ilk üçü konuşuluyor. Dolayısı ile performans sırasında konuşulan dil bir tek turistlere değil, çoğu Endonezya halkına da epey yabancı aslında.

Kuklalar, Jogya, Endonezya
Kuklalar, Jogya, Endonezya

Sahne dünyayı, sahneye yansıtılan ışık güneşi, sahnedeki kuklalar ruhları, kuklacı (dalang) ise ulu güçleri ve tanrıları sembolize ediyor. Performans sırasında tanrı gibi olan kuklacı, aynı zamanda hikaye anlatıcısı. Bir kuklacının hikaye anlatabilmesi için yukarıda bahsettiğim en yüksek kastın diline ve diğer dillere hakim olması gerekiyor. Genelde babadan oğula geçen kuklacılık ve hikaye anlatıcılığı uzun eğitimler ve diğer ilginç deneyimler sonunda kazanılıyor ve  bu gölge oyunları bazen tüm gece sürüyor.

Her yerde dil ve kültürel geleneklerin yavaş yavaş yok olduğu günümüzde, kukla şovlarının ne kadar ömrü kaldı bilinmez. Bu sanatsal şovun kültürel ve ahlaki olarak sembolize ettiklerine ve tüm emeklere saygı duymamak gerçekten imkansız.

Kısacası eğer yolunuz buralara düşerse,  gölge oyununu izlemeden geçmeyin..

2 thoughts on “Gölge Oyunu: Wayang Kulit”

  1. Sizinle Kuala Lumpur’da tanışmak benim için büyük bir keyifti. Mado’da yediğimiz baklava da aklımda. Memlekete döndüğünüzde görüşmek üzere dostlar. Sevgiler.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s